Bài viết này là bản tin công nghệ đăng tháng 2 năm 2018, dự báo rằng năm 2020 sẽ có smartphone dùng chip 5G. Bản tin dựa trên thông báo của Qualcomm về chương trình hợp tác với mười chín nhà sản xuất thiết bị để tích hợp modem X50. Toàn bộ nội dung nay đã thuộc về quá khứ, và có chỗ diễn ra khác dự báo. Bài giữ nguyên các chi tiết của bản tin, đối chiếu với kết quả thực tế, và ở mục cuối bàn về kết nối di động cho điểm đo ở xa.
Bản tin tháng 2 năm 2018: modem X50 và mười chín đối tác
Theo bản tin, Qualcomm thông báo hợp tác với mười chín nhà sản xuất thiết bị lớn để đưa modem X50 vào sản phẩm của họ, trong đó có HTC, LG, Sony, Oppo và ZTE, cùng quan hệ đối tác đã công bố trước đó với Samsung. Về phía nhà mạng, danh sách gồm bốn nhà mạng lớn tại Mỹ là AT&T, Sprint, T-Mobile và Verizon, cùng Telstra của Australia và China Mobile của Trung Quốc.
Phần kỹ thuật nêu modem X50 hỗ trợ kết nối dữ liệu tới 5 Gbps, và bản tin nói thẳng rằng người dùng sẽ không đạt tốc độ tối đa đó trong thực tế, nhưng vẫn là bước tiến lớn so với 4G. Bản tin cũng ghi một chi tiết quan trọng: thiết bị dùng X50 vẫn cần thêm một modem khác, chẳng hạn X20, để kết nối với mạng 3G và 4G.
Hai cái tên vắng mặt trong danh sách
Bản tin nhận xét rằng danh sách đối tác thiếu Apple và Huawei, và đưa ra hai lý do. Apple khi đó đang có tranh chấp pháp lý với Qualcomm. Huawei có kế hoạch tự phát triển chip 5G riêng.
Cả hai suy đoán đều đúng ở thời điểm viết, và cả hai đều thay đổi sau đó. Tranh chấp giữa Apple và Qualcomm kết thúc bằng thoả thuận vào năm 2019, và các mẫu điện thoại 5G của Apple ra mắt từ năm 2020 dùng modem của Qualcomm. Huawei thì thực sự làm ra chip 5G của riêng mình, đúng như dự đoán.
Nhìn lại: dự báo trễ hơn thực tế một năm
| Điều bản tin nêu năm 2018 | Kết quả thực tế |
|---|---|
| Năm 2020 sẽ có smartphone dùng chip 5G | Những mẫu đầu tiên bán ra ngay từ năm 2019, sớm hơn một năm |
| Bốn nhà mạng lớn tại Mỹ triển khai diện rộng từ 2020 | Triển khai đúng giai đoạn đó, nhưng số nhà mạng lớn giảm còn ba sau khi Sprint sáp nhập vào T-Mobile năm 2020 |
| Thiết bị X50 cần thêm modem cho 3G và 4G | Đúng với thế hệ đầu; thế hệ modem sau đã gộp cả hai phần nên chi tiết này không còn áp dụng |
| Modem hỗ trợ tới 5 Gbps | Là con số lý thuyết; tốc độ người dùng nhận được trên mạng thật thấp hơn nhiều lần |
Tại Việt Nam, mốc thời gian còn lệch xa hơn. Dịch vụ 5G thương mại bắt đầu từ năm 2024, tức khoảng sáu năm sau bản tin. Đó là khoảng cách quen thuộc giữa thông báo của một hãng chip và thời điểm công nghệ tới tay người dùng ở một thị trường cụ thể.
5G trong công nghiệp: chỗ dùng được và chỗ chưa cần
Với thiết bị trong nhà máy, câu hỏi không phải là mạng nhanh tới đâu mà là dữ liệu cần bao nhiêu và mất sóng thì sao. Phần lớn điểm đo gửi vài trăm byte mỗi phút. Với lưu lượng đó, mạng 4G đã dư và 5G không cải thiện gì đáng kể, trong khi chi phí gói cước và giá thiết bị đều cao hơn.
5G có chỗ dùng thật ở hai nhóm việc: truyền hình ảnh độ phân giải cao từ nhiều điểm di động, chẳng hạn camera trên xe tự hành trong kho; và mạng riêng dựng trong khuôn viên nhà máy, khi doanh nghiệp cần độ trễ thấp mà không muốn kéo cáp tới mọi vị trí. Ngoài hai nhóm đó, việc chuyển sang 5G thường bị hoãn cho tới khi thiết bị cũ hết vòng đời.
Điều đáng làm ngay lại là chuyện khác: kiểm kê xem các thiết bị đang bám sóng thế hệ nào. Mạng 2G đã bị dừng dần, nên những cổng dữ liệu chỉ chạy GSM và GPRS cần có kế hoạch thay thế trước khi mất kết nối, chứ không đợi tới lúc trạm im tiếng mới xử lý.
Chọn thiết bị kết nối di động cho điểm đo ở xa
Điểm đo ở xa có ba yêu cầu khác với thiết bị trong nhà máy: chịu được mất sóng mà không mất số liệu, có đường dự phòng khi một nhà mạng gặp sự cố, và cấu hình được từ xa vì không ai muốn đi vài chục cây số chỉ để đổi một tham số.
| Vai trò | Thiết bị | Đặc điểm theo tài liệu hãng |
|---|---|---|
| Cổng dữ liệu qua mạng di động cho thiết bị nối tiếp | EKI-1321 | Một cổng RS-232/422/485 ra mạng di động, bốn băng tần GSM/GPRS 850/900/1800/1900 MHz, hai khe SIM để dự phòng nhà mạng, thẻ SDHC để đệm dữ liệu khi mất sóng, nối thiết bị Ethernet và nối tiếp qua VPN, nhiều chế độ hoạt động gồm chuyển hướng cổng COM, TCP, UDP và đường hầm tin nhắn, chống tĩnh điện 15 kV, cách ly 1,5 kV, 2 ngõ vào số |
| Đưa thiết bị nối tiếp lên mạng nội bộ trạm | ADAM-4571 | Chuyển RS-232/422/485 sang Ethernet 10/100 Mbps, tốc độ tới 921,6 kbps, chế độ cổng COM ảo, TCP và UDP, tự kết nối lại khi đứt liên kết, cho phép tối đa năm máy chủ cùng truy cập một cổng nối tiếp, cập nhật phần mềm điều khiển từ xa |
| Máy tính tại trạm, lắp mô-đun di động bên trong | UNO-2174A | Nền Intel Atom N450, 2 cổng Gigabit, 6 cổng USB 2.0, hai khe mPCIe kèm một khay SIM để lắp mô-đun mạng di động, không quạt và không dây nối bên trong, khe CF mở từ mặt trước, dải nhiệt làm việc -10 đến 70 độ C, cấp bảo vệ IP40 |
Bốn việc nên làm khi thiết kế một trạm chạy mạng di động. Đệm số liệu tại chỗ đủ cho vài ngày mất sóng, vì sự cố mạng dài hơn người ta tưởng. Đặt hai SIM của hai nhà mạng khác nhau ở những trạm quan trọng. Gửi theo lô thay vì gửi liên tục, để giảm dung lượng cước và giảm số lần thiết bị phải bật sóng. Và luôn có một đường vào từ xa để cấu hình, kèm cách khởi động lại thiết bị bằng lệnh.
Một ví dụ trạm ở xa với thiết bị đo và điều khiển nằm trong bài giám sát và điều khiển động cơ bơm. Cách bố trí nhiều lớp kết nối, gồm cả cổng di động cho điểm rời, có trong bài thiết bị mạng EKI cho sân bay. Phần nền về máy tính công nghiệp dùng ngoài hiện trường có tại chuyên mục Advantech trên IPC247. Khi cần chọn máy có khe mPCIe và khay SIM, dùng công cụ chọn máy theo nhu cầu.
Câu hỏi thường gặp về smartphone dùng chip 5G
Bản tin năm 2018 dự báo điều gì?
Rằng năm 2020 sẽ có smartphone dùng chip 5G, dựa trên chương trình hợp tác giữa Qualcomm với mười chín nhà sản xuất thiết bị để tích hợp modem X50, cùng kế hoạch thử nghiệm của các nhà mạng trong năm 2018 và triển khai diện rộng từ năm 2020.
Thực tế diễn ra thế nào?
Sớm hơn dự báo một năm. Những mẫu điện thoại 5G đầu tiên bán ra thị trường từ năm 2019, dùng chính modem X50 ghép với một modem 4G riêng. Triển khai diện rộng thì đúng là rơi vào giai đoạn từ năm 2020 trở đi, còn tại Việt Nam dịch vụ 5G thương mại bắt đầu từ năm 2024.
Vì sao thiết bị dùng modem X50 cần thêm một modem khác?
Vì X50 chỉ làm phần 5G, không tương thích ngược với các mạng cũ. Bản tin đã nêu đúng chi tiết này: máy dùng X50 vẫn cần một modem như X20 để bắt sóng 3G và 4G. Thế hệ modem sau đó gộp cả hai phần vào một chip nên chi tiết này nay không còn đúng với thiết bị mới.
Nhà máy có cần 5G không?
Phần lớn ứng dụng thu thập số liệu thì không. Một trạm bơm hay một điểm đo gửi vài trăm byte mỗi phút, băng thông của mạng 4G đã dư. 5G có ích khi cần truyền hình ảnh độ phân giải cao từ nhiều điểm di động, hoặc khi doanh nghiệp dựng mạng riêng trong khuôn viên với yêu cầu độ trễ thấp.
Thiết bị chạy mạng di động cần chuẩn bị gì cho việc dừng mạng cũ?
Cần kiểm kê xem thiết bị đang bám sóng thế hệ nào. Các nhà mạng đã dừng dần dịch vụ 2G, nên cổng dữ liệu chỉ chạy GSM và GPRS phải có kế hoạch thay bằng mô-đun 4G. Nên chọn máy có khe mPCIe cùng khay SIM để đổi mô-đun mà không phải thay cả máy.
Đọc thêm về thiết bị: toàn bộ máy tính công nghiệp Advantech cùng các hãng khác trên ipc247.com.
