Giữ dữ liệu nhà máy tại chỗ hay đẩy lên dịch vụ ngoài là câu hỏi phải trả lời trước khi ký hợp đồng, không phải sau. Tháng 4 năm 2018, một bản tin hướng dẫn người dùng cá nhân kiểm soát những gì Google lưu về mình: lịch sử tìm kiếm, bản ghi giọng nói, lịch sử vị trí và dữ liệu phục vụ quảng cáo. Thông điệp khi đó rất gọn, rằng người dùng thường không biết mình đã giao đi những gì.
Nhà máy ở vào tình huống giống hệt khi nối thiết bị lên một nền tảng phân tích của bên thứ ba. Bài này bàn phần phân loại dữ liệu và biên giới dữ liệu. Phần hồ sơ và tiêu chuẩn khi mua thiết bị nằm ở bài quy định an toàn thiết bị IoT, phần cấu hình mạng nằm ở bài bảo mật mạng IoT Advantech.
Bản tin năm 2018 và phần còn dùng được
Bản tin liệt kê những mục dữ liệu mà một tài khoản cá nhân tích luỹ theo thời gian, kèm cách xoá và cách tắt thu thập. Hai ý đáng giữ lại. Ý thứ nhất: dữ liệu được thu thập âm thầm theo mặc định, người dùng phải chủ động đi tắt. Ý thứ hai: khối dữ liệu chỉ trở nên nhạy cảm khi được ghép lại, chứ từng mẩu riêng lẻ trông vô hại.
Chuyển hai ý đó vào nhà máy thì thành hai câu hỏi cụ thể. Một, khi lắp một nền tảng thu thập dữ liệu, mặc định nó gửi đi những gì. Hai, những gì gửi đi khi ghép lại có dựng ra được bức tranh về năng lực sản xuất, công thức hay khách hàng của mình hay không.
Phân loại dữ liệu nhà máy theo mức nhạy cảm
| Nhóm dữ liệu | Ví dụ | Ra ngoài thì mất gì | Nơi nên lưu |
|---|---|---|---|
| Cấu hình và chương trình điều khiển | Chương trình bộ điều khiển, cấu hình biến tần, sơ đồ giám sát | Bí quyết vận hành, và người ngoài hiểu được cách can thiệp dây chuyền | Máy chủ trong phòng điều khiển, sao lưu ngoại tuyến |
| Công thức và thông số công nghệ | Nhiệt độ, thời gian, tỷ lệ nguyên liệu theo mã sản phẩm | Tài sản cạnh tranh trực tiếp | Giữ tại chỗ, phân quyền theo vai trò |
| Dữ liệu vận hành thô | Điểm đo cảm biến theo giây, trạng thái máy | Ít giá trị khi tách rời, nhưng khối lượng lớn | Lưu tại biên, giữ vòng đời ngắn |
| Chỉ số tổng hợp | Sản lượng theo ca, tỷ lệ lỗi, thời gian dừng máy | Rủi ro thấp nếu không kèm tên khách hàng | Đẩy lên dịch vụ ngoài được |
| Sơ đồ mạng và tài khoản | Dải địa chỉ, danh sách thiết bị, tài khoản quản trị | Đây là bản đồ đường vào hệ thống | Không đưa ra ngoài trong mọi trường hợp |
| Dữ liệu định danh nhân sự | Hình ảnh camera, chấm công, thông tin cá nhân | Nghĩa vụ pháp lý về dữ liệu cá nhân | Giữ tại chỗ, hạn chế thời gian lưu |
Bảng này chỉ cần làm một lần rồi bổ sung dần. Điền xong thì phần lớn tranh cãi về đám mây tự biến mất, vì mỗi bên đã nhìn thấy nhóm dữ liệu mình đang nói tới.
Lọc tại biên trước khi đẩy đi
Cách gọn nhất để giảm dữ liệu ra ngoài là không đẩy dữ liệu thô. Máy biên đặt tại xưởng đọc tín hiệu theo chu kỳ ngắn, tính sẵn các chỉ số cần cho báo cáo rồi mới gửi kết quả đi. Dữ liệu thô ở lại trong xưởng, giữ vài tuần cho việc truy vết sự cố, sau đó ghi đè.
- Gộp theo thời gian. Đẩy giá trị trung bình, lớn nhất, nhỏ nhất theo phút hoặc theo ca thay vì từng điểm đo.
- Bỏ trường định danh. Thay mã đơn hàng và tên khách bằng mã nội bộ trước khi gửi.
- Chỉ gửi khi vượt ngưỡng. Với tín hiệu ổn định, chỉ báo khi có thay đổi đáng kể.
- Một chiều. Nếu dịch vụ ngoài chỉ để xem báo cáo, chặn luôn đường ghi ngược về thiết bị.
Cách bố trí máy biên và phần mềm chạy trên đó trình bày ở bài máy chủ biên EIS-D150 và bài phần mềm DeviceOn.
Điều khoản cần đọc trước khi ký
- Nơi đặt dữ liệu. Trung tâm dữ liệu nằm ở vùng nào, có thay đổi được không, ai giữ khoá mã hoá.
- Phạm vi sử dụng. Nhà cung cấp có được dùng dữ liệu để cải thiện dịch vụ, huấn luyện mô hình hay chia sẻ cho bên thứ ba hay không.
- Lấy dữ liệu về. Khi chấm dứt hợp đồng thì xuất dữ liệu theo định dạng gì, trong bao lâu, có tính phí không.
- Xoá dữ liệu. Sau khi chấm dứt bao lâu thì xoá, có văn bản xác nhận không, bản sao lưu của nhà cung cấp xử lý ra sao.
- Nghĩa vụ báo sự cố. Nhà cung cấp phải báo trong bao lâu khi có rò rỉ, báo cho ai.
Nếu hợp đồng không trả lời rõ năm mục trên, phần dữ liệu thuộc hai nhóm nhạy cảm nhất trong bảng phía trên nên giữ lại trong xưởng cho tới khi có câu trả lời.
Chọn thiết bị Advantech để giữ dữ liệu tại chỗ
Giữ dữ liệu tại chỗ cần một máy đủ bền để chạy liên tục trong xưởng và có chỗ cắm ổ lưu trữ. Máy hộp không quạt là dạng phổ biến cho việc này. Theo tài liệu hãng, ARK-2121F dùng chip Intel Celeron J1900 bốn nhân, có mSATA và một khay ổ 2,5 inch, dải nhiệt độ làm việc từ âm 20 tới 70 độ C khi dùng ổ thể rắn và linh kiện nhiệt rộng, và nguồn vào dải rộng 9 tới 36 VDC, xem trang máy tính công nghiệp không quạt ARK-2121F. Các lựa chọn cùng dạng nằm trong danh mục máy tính không quạt cho IoT; bản dùng cho tủ điều khiển có thêm ở danh mục máy tính không quạt.
Bối cảnh chung về dữ liệu doanh nghiệp khi nối thiết bị nêu ở bài IoT thay đổi dữ liệu doanh nghiệp. Danh mục máy tính nhúng của hãng trên site kiến thức nằm tại máy tính nhúng Advantech trên IPC247. Khi cần đối chiếu cấu hình theo điều kiện lắp đặt, dùng công cụ chọn máy theo yêu cầu.
Câu hỏi thường gặp về giữ dữ liệu nhà máy tại chỗ
Dữ liệu nào của nhà máy không nên đưa lên dịch vụ ngoài?
Bốn nhóm nên giữ lại: chương trình điều khiển và cấu hình thiết bị, công thức và thông số công nghệ của sản phẩm, sơ đồ mạng cùng danh sách tài khoản, và dữ liệu định danh nhân sự. Bốn nhóm này vừa là tài sản kỹ thuật vừa là đường vào hệ thống nếu lọt ra ngoài.
Đẩy dữ liệu sản xuất lên đám mây có bắt buộc phải đẩy hết không?
Không. Phần lớn nhu cầu báo cáo chỉ cần số liệu đã tổng hợp theo ca hoặc theo giờ, không cần từng điểm đo. Lọc và gộp ngay tại máy biên rồi mới đẩy đi giúp giảm dung lượng đường truyền và giảm luôn phạm vi dữ liệu phải bảo vệ ở đầu bên kia.
Giữ dữ liệu tại chỗ thì lưu ở đâu cho an toàn?
Lưu trên máy tính công nghiệp hoặc máy chủ đặt trong phòng điều khiển, có ổ lưu trữ dạng công nghiệp và một bản sao lưu để ngoài mạng sản xuất. Bản sao lưu quan trọng hơn thiết bị lưu chính, vì nó mới là thứ dựng lại được dây chuyền khi hỏng.
Cần đọc điều khoản nào trước khi ký với nhà cung cấp dịch vụ đám mây?
Bốn điều khoản đáng đọc kỹ: dữ liệu đặt tại vùng nào, nhà cung cấp có được dùng dữ liệu cho mục đích khác không, khi chấm dứt hợp đồng thì lấy dữ liệu về theo định dạng gì, và thời hạn xoá dữ liệu sau khi chấm dứt.
Nhà máy nhỏ có cần phân loại dữ liệu không?
Có, và làm rất nhanh. Một bảng bốn dòng ghi bốn nhóm dữ liệu, nơi lưu, ai được xem và có được đẩy ra ngoài hay không là đủ dùng. Việc mất thời gian chỉ xảy ra khi để đến lúc phải rà lại sau sự cố.
Đọc thêm về thiết bị: toàn bộ máy tính công nghiệp Advantech cùng các hãng khác trên ipc247.com.
