Thanh toán bằng QR Code từ chỗ là câu chuyện thử nghiệm đã trở thành thao tác quen thuộc ở quán ăn, cửa hàng tạp hoá và quầy dịch vụ. Bài này giải thích một giao dịch chạy qua những bước nào, mã tĩnh khác mã động ra sao, các rủi ro hay gặp và phần thiết bị mà cửa hàng phải chuẩn bị.
Một giao dịch chạy qua những bước nào
Mã QR bản chất là một mã vạch hai chiều, chứa chuỗi ký tự chứ không chứa tiền. Chuỗi đó mã hoá thông tin người nhận và có thể kèm số tiền cùng nội dung chuyển khoản.
- Người mua mở ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử, chọn chức năng quét mã.
- Ứng dụng đọc chuỗi trong mã, hiển thị tên người nhận, số tài khoản rút gọn và số tiền nếu mã có sẵn.
- Người mua kiểm tra thông tin, nhập số tiền nếu mã chưa có, rồi xác nhận bằng mã bảo mật hoặc sinh trắc học.
- Lệnh chuyển tiền đi qua hệ thống chuyển mạch giữa các ngân hàng và ghi có cho bên nhận.
- Cửa hàng nhận thông báo tiền vào, thường trong vài giây.
Bước thứ hai là bước người mua hay bỏ qua. Tên người nhận hiển thị trên màn hình chính là căn cứ để biết mã đang quét có đúng của cửa hàng hay không.
Mã tĩnh và mã động khác nhau ở đâu
| Tiêu chí | Mã tĩnh in sẵn | Mã động sinh theo giao dịch |
|---|---|---|
| Nội dung mã | Chỉ thông tin người nhận | Thông tin người nhận kèm số tiền và nội dung |
| Thao tác của khách | Tự nhập số tiền | Chỉ xác nhận |
| Đối soát cuối ca | Thủ công, dễ nhầm khi đông khách | Khớp theo từng đơn hàng |
| Thiết bị cần có | Một tấm mã ép nhựa | Máy tại quầy hoặc màn hình hiển thị mã |
| Hợp với | Quán nhỏ, hàng rong, mỗi ngày ít giao dịch | Cửa hàng có phần mềm bán hàng, kiosk tự phục vụ |
Nhiều cửa hàng dùng cả hai: mã tĩnh treo ở quầy làm phương án dự phòng, mã động hiển thị trên màn hình cho các đơn hàng thông thường.
Vì sao cách trả tiền này phổ biến nhanh
Lý do thứ nhất là chi phí đầu tư ở phía cửa hàng gần như bằng không với mã tĩnh. Một tấm giấy in mã là đủ để bắt đầu, khác hẳn máy quẹt thẻ vốn cần thiết bị và hợp đồng riêng.
Lý do thứ hai là sự thống nhất về chuẩn. Khi các ngân hàng và tổ chức chuyển mạch dùng chung một khuôn dạng mã, khách của ngân hàng nào cũng quét được cùng một tấm mã, nên cửa hàng không phải treo nhiều mã cạnh nhau như giai đoạn đầu.
Lý do thứ ba là thói quen. Khi phần lớn khách đã quen thao tác quét và xác nhận, cửa hàng không cần hướng dẫn từng người, và thời gian mỗi giao dịch rút xuống ngang với trả tiền mặt.
Bốn rủi ro và cách phòng
- Mã bị dán đè. Kẻ gian dán mã khác lên mã của cửa hàng. Phòng bằng cách đặt mã trong khung cứng, kiểm tra đầu ca và đối chiếu tên người nhận.
- Ảnh chụp màn hình giả. Khách đưa ảnh báo đã chuyển tiền. Chỉ nên xác nhận khi có thông báo từ phía ngân hàng hoặc dịch vụ thu hộ.
- Mã dẫn tới trang giả. Một số mã không phải mã thanh toán mà là địa chỉ trang web. Nếu ứng dụng mở trình duyệt thay vì hiện màn hình xác nhận chuyển tiền, nên dừng lại.
- Nhập nhầm số tiền. Với mã tĩnh, người mua tự gõ số tiền nên dễ thiếu hoặc thừa một chữ số. Mã động khắc phục được điểm này.
Cửa hàng cần chuẩn bị gì tại quầy
Quán nhỏ chỉ cần một tấm mã và một điện thoại nhận thông báo. Cửa hàng có nhiều quầy hoặc có kiosk tự phục vụ thì phần thiết bị nặng hơn: máy tại quầy chạy phần mềm bán hàng, màn hình hiển thị mã quay về phía khách, đường truyền ổn định và một phương án dự phòng khi mạng chính gián đoạn.
Máy đặt tại quầy chạy suốt giờ mở cửa nên tiêu chí chọn gần với máy công nghiệp hơn là máy văn phòng: chạy liên tục, ít bụi vào trong, khởi động lại nhanh, vòng đời linh kiện dài để mua bổ sung được máy giống hệt. Với kiosk đặt ở nơi công cộng thì thêm hai yêu cầu: mặt kính chịu va chạm và khung gắn cố định.
Chọn thiết bị cho quầy thanh toán và kiosk tự phục vụ
Máy gộp màn hình và bo mạch vào một khối là lựa chọn quen thuộc cho quầy chật, xem thêm ở bài máy tính all-in-one Advantech và bài máy tính cảm ứng Advantech là gì. Một ví dụ cụ thể là PPC-4150W, màn rộng 15,6 inch, chạy không quạt, cảm ứng điện dung nhiều điểm và mặt trước có cấp bảo vệ chống bụi cùng tia nước.
Máy cho quầy và kiosk chọn trong danh mục máy tính màn hình cảm ứng, thiết bị cầm tay cho nhân viên chọn ở danh mục máy tính bảng công nghiệp. Bối cảnh so sánh các dòng bảng điều khiển có ở trang panel PC công nghiệp Advantech trên IPC247.
Khi đã biết số quầy, kích thước màn hình mong muốn và vị trí đặt máy, lọc model bằng công cụ chọn máy theo yêu cầu, ghi rõ máy đặt trong nhà hay ở khu vực công cộng để bên tư vấn chọn đúng mặt kính và khung gắn.
Câu hỏi thường gặp về thanh toán bằng QR Code
Quét mã QR trả tiền có mất phí không?
Với người mua, chuyển khoản qua mã QR trong nước thường không mất phí ở phần lớn ngân hàng. Với cửa hàng, chi phí tuỳ hình thức nhận tiền: nhận vào tài khoản thanh toán thông thường khác với dùng dịch vụ thu hộ có đối soát và biên lai.
Mã QR dán tại quầy có bị thay không?
Có rủi ro đó. Kiểu gian lận thường gặp là dán đè một mã khác lên mã của cửa hàng. Cách phòng là ép nhựa hoặc đặt mã trong khung cứng, kiểm tra định kỳ, và luôn đối chiếu tên người nhận hiện trên điện thoại trước khi xác nhận.
Mã QR động khác mã tĩnh ở điểm nào?
Mã động do máy tại quầy sinh ra cho từng giao dịch, mang sẵn số tiền và nội dung nên người mua không phải gõ tay. Mã tĩnh in sẵn dùng chung cho mọi giao dịch, rẻ và đơn giản nhưng phải nhập số tiền và đối soát thủ công.
Không có mạng thì thanh toán bằng mã QR có chạy được không?
Không. Cả hai bên đều cần kết nối để ứng dụng gửi lệnh và nhận xác nhận. Cửa hàng đông khách nên chuẩn bị một đường truyền dự phòng, vì thời gian chờ ở khâu này ảnh hưởng trực tiếp tới hàng đợi tại quầy.
Cửa hàng nên xác nhận đã nhận tiền bằng cách nào?
Bằng thông báo từ phía ngân hàng hoặc dịch vụ thu hộ, không bằng ảnh chụp màn hình của khách. Ảnh chụp dễ chỉnh sửa, còn thông báo đối soát gắn với số tài khoản nhận nên đối chiếu được vào cuối ca.
Đọc thêm về thiết bị: toàn bộ máy tính công nghiệp Advantech cùng các hãng khác trên ipc247.com.
